มูลนิธิภูมิพลังชุมชนไทย สาขาภาคเหนือตอนบน

คำนิยม เครือข่ายภาคประชาชนกับการแก้ไขปัญหายาเสพติด
     ในระยะเวลาประมาณห้าปีที่ผ่านมา พื้นที่ 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน ได้เกิดการรวมกลุ่มเป็นเครือข่ายหมู่บ้านและชุมชนในการแก้ไขปัญหายาเสพติดกว่า
1,300 หมู่บ้าน ซึ่งล้วนมีความหลากหลายของกระบวนการแก้ไขปัญหาตามสภาพพื้นที่ วัฒนธรรม ชาติพันธุ์ที่แตกต่างกันไป ประวัติศาสตร์ของการขับเคลื่อน
ภาคประชาชนที่ผ่านมา กว่าจะเกิดเป็นเครือข่ายนั้น ได้เริ่มต้นจากชุมชนที่รู้ทันปัญหายาเสพติด ได้ช่วยกันระดมสรรพกำลังในชุมชนลุกขึ้นแก้ไขปัญหาตามมี
ตามเกิด ซึ่งสำเร็จบ้างไม่สำเร็จบ้าง แต่ก็บ่งบอกถึงความจริงใจของชาวบ้านในการต่อสู้กับปัญหายาเสพติดที่เป็นภัยทำร้ายในชุมชนเกือบล่มสลาย โดยใช้
ภูมิพลังในท้องถิ่น วัฒนธรรม ความรักและสามัคคีของคนในชุมชนเป็นอาวุธในการต่อสู้
     ความหลากหลายในกลวิธีการแก้ไขปัญหายาเสพติดของชาวบ้านนั้นจะแตกต่างกันไปตามสภาพพื้นที่ สังคม วัฒนธรรม และชาติพันธุ์ ซึ่งเป็นแนวทางใน
การแก้ไขปัญหาที่นับว่าได้ผลดีกรณีตัวอย่าง เช่น ชุมชนในชนบททางแห่งก็ใช้ความสัมพันธ์ฉันท์เครือญาติเพื่อช่วยกันดูแลลูกหลานของตนเองไม่ให้ยุ่งเกี่ยว
กับยาเสพติด หากเป็นชนเผ่า ก็จะเป็นการรวมกลุ่มตระกูลแซ่บางชุมชน ได้ก่อเกิดผู้นำชุมชนที่เข้มแข็งและเอาจริงเอาจังกับปัญหายาเสพติด มีมาตรการสังคม
เพื่อบังคับใช้กับคนในชุมชนจนกลายเป็นกฎเหล็กที่ชาวบ้านให้ความยอมรับ บางพื้นที่พระสงฆ์มีบทบาทเป็นผู้นำชาวบ้าน ดังคำกล่าวที่ว่า พระนำหน้าชาวบ้าน
เดินตาม หลายชุมชนหมออนามัยหรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุข มีบทบาทเป็นผู้สนับสนุนกระบวนการ(Facilitator) และอีกกลวิธีที่สำคัญหลายชุมชนได้นำมาใช้
คือ การบูรณาการทุกภาคส่วนทั้งภาคราชการ เช่น โรงเรียน เจ้าหน้าที่ตำรวจ ร่วมมือกับกลุ่มต่างๆในชุมชน เช่น กลุ่มเยาวชน แม่บ้าน
     เมื่อก่อนเกิดชุมชนที่แก้ไขปัญหายาเสพติดได้สำเร็จและเข้มแข็งแล้ว ก็เกิดการเล่าขาน บอกต่อปากต่อปากไปยังชุมชนใกล้เคียง และพื้นที่อื่นๆ จนเกิดการ
แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ศึกษาแนวทางเพื่อนำวิธีการของชุมชนที่สำเร็จและได้ผลแล้วมาใช้ในชุมชนของตนเองบ้าง ก่อเกิดบุคคลต้นแบบหลายคน ผู้นำชุมชนต้นแบบ
และชุมชนต้นแบบหลายแห่งทั่วภาคเหนือ พัฒนาการมาเป็นศูนย์เรียนรู้ในการป้องกันแก้ไขปัญหายาเสพติด เครือข่ายความร่วมมือจึงได้เริ่มก่อตัวขึ้นจาก
หมู่บ้านเป็นตำบล จากตำบลเป็นอำเภอ จากอำเภอเป็นจังหวัด จากจังหวัดเป็นภูมิภาค โดยมีเป้าหมายร่วมกันในการแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างยั่งยืน
     การรวมตัวกันเป็นเครือข่ายชุมชนป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด ก่อให้เกิดพลังอันยิ่งใหญ่ที่จะขับเคลื่อนไปสู่เป้าหมายเดียวกัน คือ การขจัดยาเสพติดให้
หมดไป เงื่อนไขความสำเร็จของเครือข่ายที่สำคัญคือ ความร่วมมืออย่างจริงใจระหว่างภาครัฐและประชาชนและการหนุนเสริมให้เครือข่ายเข้มแข็งยิ่งขึ้น จาก
หน่วยงานภาครัฐ ดังเช่น ป.ป.ส. เป็นต้น
     นอกจากความสำเร็จในการรวมกันเป็นเครือข่ายชุมชนป้องกันแก้ไขปัญหายาเสพติดแล้ว ควรจะมีการพัฒนาไปสู่การพัฒนาด้านอื่นๆ เช่น เศรษฐกิจ สุขภาพ
สร้างชุมชนเพื่อรองรับการคืนคนดีสู่สังคมการดูแลผู้ผ่านกระบวนการบำบัดฟื้นฟูโดยชุมชน ทั้งนี้ด้วยความคาดหวังให้เป็นชุมชนเชิงสมานฉันท์ต่อไป

                                                                                                                                                   ชูศิลป์ สารรัตนะ
                                                                                                                                    แกนนำคนสำคัญของภาคประชาชน
                                                                                                                        ป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด ภาคเหนือตอนบน